Fenomenologia systemowa w ujęciu polskiego badacza – kim jest autor i o czym jest książka?
Książka zatytułowana „Ustawienia systemowe Berta Hellingera” autorstwa Damiana Janusa to pozycja niezwykła na polskim rynku wydawniczym, stanowiąca rzetelne, głębokie i co najważniejsze – zrozumiałe wprowadzenie do metody, która od lat budzi ogromne zainteresowanie w świecie terapii i rozwoju osobistego. Należy wyraźnie podkreślić, że Hellinger nie napisał tej książki. Jej autorem jest Damian Janus – postać o niezwykle szerokich horyzontach intelektualnych. Jest on psychologiem, filozofem i religioznawcą, posiadającym specjalizację z psychologii klinicznej oraz psychoonkologii. Jego warsztat terapeutyczny obejmuje szkolenia z terapii Gestalt, psychoanalizy oraz właśnie metody ustawień systemowych. Damian Janus pracuje na co dzień jako psychoterapeuta, coach i wykładowca, a jego zainteresowania naukowe sięgają fizyki oraz historii nauki i techniki, co znajduje odzwierciedlenie w precyzyjnym i analitycznym języku publikacji.
Celem książki „Ustawienia systemowe Berta Hellingera” jest przybliżenie czytelnikowi fenomenu metody hellingerowskiej, bez popadania w skrajny mistycyzm, ale też bez upraszczania złożoności ludzkiego losu. Autor, który jest uczniem Hellingera, podkreśla, że ustawienia to podejście fenomenologiczne. Oznacza to, że terapeuta rezygnuje z teoretycznych założeń i interpretacji na rzecz bezpośredniego wglądu w to, co „pokazuje się” w polu wiedzącym. Książka Janusa porządkuje wiedzę na temat mechanizmów rządzących systemami rodzinnymi, tłumacząc, w jaki sposób nieświadome lojalności wobec przodków i traumy z przeszłości wpływają na nasze obecne życie, relacje, zdrowie czy sukcesy zawodowe. Jest to lektura obowiązkowa zarówno dla profesjonalistów chcących zgłębić tę metodę, jak i dla laików poszukujących odpowiedzi na trudne pytania dotyczące własnego losu.
„Porządki Miłości” – fundamentalne prawa rządzące systemami rodzinnymi
Centralną częścią książki „Ustawienia systemowe Berta Hellingera” jest szczegółowa analiza tak zwanych „Porządków Miłości”. Są to archaiczne, często nieuświadomione prawa, które zdaniem twórcy metody regulują przepływ energii i miłości w systemach ludzkich, zwłaszcza w rodzinie. Autor, który jest uczniem Hellingera, podkreśla, że miłość może uzdrawiać i wspierać tylko wtedy, gdy płynie w ramach porządku. Pierwszym i najważniejszym prawem opisanym przez Janusa jest prawo przynależności. Mówi ono, że każdy członek systemu – żywy czy martwy, dobry czy zły – ma równe prawo do miejsca w rodzinie. Wykluczenie kogokolwiek (np. zmarłego wcześnie dziecka, aborcji, byłego partnera, krewnego o „złej sławie”) prowadzi do systemowego uwikłania. System „nie zapomina” i często któryś z potomków nieświadomie identyfikuje się z wykluczonym, powtarzając jego los.
Kolejnym aspektem, który szeroko omawia Damian Janus, jest prawo hierarchii (pierwszeństwa). Zgodnie z nim, ci, którzy pojawili się w systemie wcześniej (rodzice, dziadkowie), mają pierwszeństwo przed tymi, którzy przyszli później (dzieci). Rodzice dają życie, a dzieci je biorą. Odwrócenie tego porządku – gdy dziecko wchodzi w rolę rodzica dla swojego ojca lub matki (parentyfikacja) lub gdy osądza ich losy – jest źródłem głębokich zaburzeń i słabości życiowej. Trzecim filarem jest równowaga wymiany (brania i dawania), która jest kluczowa dla zdrowych relacji partnerskich. Książka „Ustawienia systemowe Berta Hellingera” ilustruje te zasady licznymi, poruszającymi przykładami z praktyki terapeutycznej, pokazując, jak przywrócenie porządku przynosi ulgę i uzdrowienie całemu systemowi.
Praktyczny wymiar metody – jak wygląda praca z ustawieniami?
Damian Janus nie ogranicza się w swojej książce jedynie do teorii. Znaczna część publikacji poświęcona jest praktyce „Ustawień systemowych Berta Hellingera”. Autor opisuje specyfikę sesji ustawieniowej, wyjaśniając rolę prowadzącego (facylitatora), klienta oraz reprezentantów. Fenomen reprezentacji, polegający na tym, że obce osoby wybrane z grupy warsztatowej zaczynają odczuwać emocje, impulsy i symptomy fizyczne należące do członków rodziny klienta, jest opisany w sposób rzetelny i fascynujący. Janus, korzystając ze swojej wiedzy z zakresu filozofii i fizyki, stara się przybliżyć czytelnikowi mechanizm działania „wiedzącego pola”, w którym ujawniają się ukryte dynamiki rodzinne.
Książka wskazuje na szerokie spektrum zastosowań metody. Autor, który jest uczniem Hellingera, podkreśla, że ustawienia są skuteczne nie tylko w rozwiązywaniu konfliktów rodzinnych czy partnerskich, ale także w pracy z objawami chorobowymi (choroby psychosomatyczne, autoimmunologiczne), problemami zawodowymi czy finansowymi. Damian Janus opisuje proces dochodzenia do „rozwiązania” – momentu, w którym poprzez uznanie prawdy, uszanowanie wykluczonych i wypowiedzenie „zdań mocy”, klient może wyjść z uwikłania i ruszyć we własne życie. Publikacja ta jest więc nie tylko podręcznikiem metody, ale także głęboką refleksją nad kondycją człowieka, jego korzeniami i drogą do wolności wewnętrznej.
